پادشاهى اتسز وفات محمد بن انوشتكين و پادشاهى پسرش اتسز چون [ قطب الدين ] محمد بن انوشتكين [ در سال 522 ] رخت از جهان بكشيد پسرش [ علاء الدين ابو المظفر ] اتسز به جاى او نشست و سيرهء پدر در پيش گرفت . اتسز در ايام پدر همه در كار لشكركشى و جنگ با دشمنان بود . چون به حكومت رسيد نخست بر شهر منقشلاغ غلبه يافت و با اين فتح در چشم سنجر نيك جلوه نمود چنان كه او را نزد خود خواند . و از خواص خود گردانيد . اتسز در سفرها و جنگها همراه سنجر بود و روز بروز بر اعتبار و قربت او افزوده مىشد . و اللّه تعالى اعلم بغيبه و احكم . جنگ ميان سلطان سنجر و اتسز خوارزمشاه چون اتسز در نزد سلطان سنجر تقرب يافت . ساعيان در كار آمدند و سعايت آغاز كردند و گفتند كه اتسز خيال سرپيچى از فرمان و ترك خدمت سلطان در سر مىپرورد . سنجر به خوارزم رفت تا آنچه را به او ارزانى داشته باز ستاند . اتسز نيز آمادهء نبرد شد . در اين نبرد اتسز شكست خورد و پسرش كشته شد و خلق كثيرى از يارانش هلاك شدند و سنجر بر خوارزم استيلا يافت و آن را به غياث الدين سليمان شاه پسر برادرش محمد به اقطاع داد و براى او وزير و اتابك و حاجب ترتيب داد و به مرو باز گرديد . اين واقعه در اواسط سال 533 اتفاق افتاد . مردم خوارزم هواخواه اتسز بودند . از اين رو چون سنجر از خوارزم رفت او را به شهر در آوردند و سليمان شاه نزد عم خود سنجر بازگشت و اتسز زمام امور خوارزم به دست گرفت . و اللّه اعلم .